Caroline/ juli 11, 2017/ Stressbeheersing/ 0 comments

Stress en het stressmechanisme van de mens is evolutionair een heel oud systeem. Het dateert nog uit de tijd dat predatoren nog aanvielen bij beweging. Hierdoor is onze eerste reflex bij gevaarlijke prikkels nog steeds om te verstijven. Daarnaast gaan we alle afvalstoffen lozen die we nog in ons hebben om op die manier het risico op infectie te verminderen bij een bijtwonde. Heb jij soms last van diarree in de examenperiode? Dit is een typische voorbereiding van je lichaam bij voorziene stress.

Op zich is dit systeem zeer levensreddend. Het zorgt voor onze overleving en helpt ons onszelf in veiligheid brengen bij gevaar. Voor ons voortbestaan is het dan ook een noodzakelijke functie. Elke stresserende gebeurtenis roept een heleboel fysiologische reacties op die we samen het stressmechanisme noemen. Als we oog in oog staan met een tijger en geen seconde te verliezen hebben, redt dit mechanisme ons leven. Het zorgt ervoor dat we het nog kunnen navertellen.

stress, burn-out, bore-out, gevolgen, chronische stress, levensreddend, positieve stress, parasympathisch zenuwstelsel, sympathisch zenuwstelsel

Stress helpt ons gevaarlijke gebeurtenissen overleven.

Jammer genoeg wordt stress steeds vaker als negatief bestempeld. De begrippen burn-out en bore-out zijn iedereen bekend. Met zijn allen lijden we aan stress. Maar hoe is dit ooit zo belangrijke mechanisme zo kunnen ontsporen?

Hoe werkt stress in ons lichaam?

De prikkels die we ontvangen via onze zintuigen worden naar de hersenstam gestuurd. De hersenstam is een heel oud deel van onze hersenen die achteraan onze schedel zit. De grote hersenen worden door de hersenstam gevraagd of de prikkel naar hun inschatting levensbedreigend is. Indien dit het geval is vragen ze er ook bij welk gedrag er gesteld moet worden.

Als de prikkel als relevant wordt beoordeeld voor ons overleven, dan wordt aan de hersenstam verteld om de lichamelijke reacties in gang te zetten. Ons sympathisch zenuwstelsel wordt geactiveerd. Hierdoor krijgen we een aantal lichamelijke reacties:

  • Verhoogde spierspanning
  • Hartslag stijgt
  • Pupillen verwijden
  • De glucoseproductie stijgt

Ons lichaam wordt dus in staat van paraatheid gebracht om te vechten of te vluchten. Enkel de levensnoodzakelijke organen worden bevoorraad. De spijsvertering zal stilvallen, want deze is niet cruciaal voor onze overleving in het nu. Blijft deze toestand te lang aanhouden, dan wordt het evenwicht verstoord. Hierdoor ontstaan er een heleboel chronische klachten.

Van gezonde stress naar ongezonde stress

Een gezonde stressreactie bevat dus 4 verschillende stappen:

  1. Signalen worden opgevangen door de hersenstam en doorgestuurd voor evaluatie.
  2. Verdedigingsfase waarin wordt gevochten of gevlucht.
  3. Uitputtingsfase waarin alle energie is opgebruikt.
  4. Herstelfase waarbij de gebruikte reserves worden aangevuld.
stress, burn-out, bore-out, gevolgen, chronische stress, levensreddend, positieve stress, parasympathisch zenuwstelsel, sympathisch zenuwstelsel

Eten en het aanvullen van onze gebruikte stoffen behoren tot de herstelfase.

Onze hectische levensstijl voorkomt dat we in de herstelfase terechtkomen. Dagelijks krijgen wij een enorme variëteit aan prikkels waar we op reageren. Doordat we onszelf de ruimte niet geven om de reserves af en toe aan te vullen, geraakt ons systeem overbelast. De grote hersenen kunnen dan het verschil niet meer maken tussen een reële stressor en een fysieke stressor. Alle prikkels worden dan maar voor de veiligheid stressoren die een gevaar inhouden.

De gevolgen hiervan zijn ons allen bekend. We worden kort en prikkelbaar. Alles wat ons gevraagd wordt, wordt met een grom onthaald. Ons zo belangrijke parasympathisch systeem komt niet meer aan bod. Rust, ontspanning en vertering van voeding is niet meer aan de orde. De zo nodige herstelfase wordt steeds weer uitgesteld.

Burn-out en Bore-out: twee kanten van een gelijkaardige medaille

Wat jouw ideale prikkelniveau is verschilt van dat van je buurman. Sommige periodes kun je gemakkelijk meer prikkels aan dan in andere periodes. Het is dan ook niet zo simpel om een trucje aan te leren die je steeds weer kunt herhalen. Het goede ritme is een constant hervinden van een fragiel evenwicht.

Krijg je gedurende langere tijd te weinig waardevolle prikkels binnen, kun je in een bore-out terechtkomen. Je systeem wordt overbelast met fictieve stressoren en slaat tilt. Als je daarentegen gedurende te lange tijd veel prikkels waarneemt die voor jou wel als belangrijk worden gemarkeerd, dan beland je in een burn-out. Je systeem slaat tilt door de grote hoeveelheid stressoren. Beide ziektes zijn dus erg verschillend, maar ook gelijkend. Ze hebben gelijkaardige symptomen. De achterliggende reden is het ontbreken van de herstelfase omdat wij onze prioriteiten anders leggen.

Zowel burn-out als bore-out leren ons beter onze grenzen bewaken. We leren meer aandacht geven aan het herbronnen van onszelf. Zo verminderen we een heleboel stressklachten preventief.

De gevolgen van te veel stress

Stress geeft een verhoogde spierspanning wat in de rest van ons lichaam grote problemen kan veroorzaken. Stijve spieren in de nek kunnen hoofdpijn veroorzaken. Spanningen in de spieren achter je oor kunnen voor duizeligheid zorgen bij verkramping. De ademhaling wordt moeilijker en oppervlakkiger door het verstrammen van de spieren rondom onze longen.

Door de verhoogde bloeddruk en de verhoogde hartslag zet stress ons hart- en bloedvatenstelsel onder druk. De spieren in ons hele lichaam worden minder goed doorbloed waardoor er chronische pijnklachten kunnen ontstaan. Onze spijsvertering loopt mank doordat we geen tijd meer maken om te verteren. Hierdoor kunnen voedingstekorten ontstaan.

De lever maakt meer cholesterol aan zodat de bijnieren cortisol kunnen maken. Cortisol is een van de belangrijkste hormonen bij langdurige chronische stress. Door de verhoogde hoeveelheid cortisol daalt onze weerstand. Ons hele hormoonsysteem geraakt in de war. Je kunt erg veel last krijgen van slapeloze nachten en hebt het moeilijk om tot rust te komen. Ons libido verandert en we kunnen zelfs onvruchtbaar worden.

Niet enkel fysieke gevolgen

Chronische stress zorgt ervoor dat we moeite hebben om na te denken. Daarnaast geraken we nog eens in de knoop met onze gevoelens. Zelfs relatieproblemen behoren tot de dagelijkse realiteit. Ontsnappen uit deze cirkel lijkt dan ook niet simpel, maar zeker niet onmogelijk. Best is om in te grijpen voor het zo ver komt. Hoe vaker we echter ons parasympathisch zenuwstelsel ondersteunen, hoe minder klachten we zullen ervaren. Je kunt immers enkel veranderen wat binnen jouw mogelijkheden ligt.

Share this Post

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.